14-12-2023

Dit voorjaar heb ik mij aangemeld voor de cursus ‘Bodem als basis’. Deze cursus wordt door de land- en tuinbouworganisatie georganiseerd. De titel sprak mij aan en past bij mijn eigen overtuiging. LTO werkt in de cursus samen met Groeibalans. Dit is een onafhankelijk adviesbureau met, letterlijk, zijn wortels in de bodem. Al jaren terug woonde ik een lezing bij van adviseur René Jochems, die mij enorm inspireerde. En zo ook deze cursusdag.

Op een grijze decemberochtend reed ik naar de Hoeksche Waard. Een gebied waar ik nog wel eens verlekkerend naar kijk. Goede grond, grote kavels en dunbevolkte polders. Ook hier had de natte herfst zijn sporen nagelaten. Een aantal percelen die nog geoogst moesten worden. Andere percelen waren wel geoogst, maar onbeheerd en verregend achtergelaten. Waarschijnlijk omdat het te nat was voor een grondbewerking, of alle aandacht en arbeid ingezet werd om de oogst binnen te halen. Op de terugweg reed ik via Nieuw-Beijerland en de pont naar huis. Onderweg eenzelfde beeld als aan de andere kant van het water. Het gras is bij de buren dus echt niet altijd groener.

Het werk bij ons op de boerderij is grotendeels klaar voor dit jaar. De oogst is er tijdig en vlot uitgekomen. En de ingezaaide akkers met wintertarwe liggen er netjes bij. Ik zou het mezelf ook kwalijk nemen als dit niet zo was geweest. Met een bescheiden areaal kun je immers ook eerder klaar zijn. Toch zit er ook iets dwingends in mijn systeem om dingen gedaan te krijgen. Eén van de triggers is dat ik een hekel heb aan water op het land. Dus ik probeer zo snel mogelijk na de oogst, voordat er regen van betekenis valt, de bodem los te maken. Zodat overtollig regenwater snel kan afvloeien en de grond eerder geschikt is om weer in te zaaien.

Dat ‘water-op-het-land-syndroom’ zat hoofdzakelijk tussen m’n oren. Totdat ik tijdens de cursus hoorde over de opbouw en afbraak van organische stof. Organische stof is, naast plantengroei, de belangrijkste leverancier van koolstof in de bodem. Iedere akkerbouwer weet wel hoe je organische stof kunt verhogen én hoe ontzettend moeilijk dat is (lees over organische stof ook in mijn eerdere blog). Zeker met de relatief intensieve bouwplannen en steeds strenger wordende bemestingsnormen. Voor mij waren de factoren die juist voor afbraak van organische stof leiden een eyeopener. Er is namelijk aangetoond dat bij een slechte ontwatering van een perceel er versneld afbraak van organische stof plaatsvindt. Dit heeft onder andere te maken met de negatieve impact van overtollig water op het bodemleven.

Mijn aversie tegen water op het land bleek in dit geval gegrond. Maar ook op andere gebieden heb ik de laatste jaren een mening of gevoel ontwikkeld. Eén daarvan die tijdens de cursus ter sprake kwam was grondbewerking. En welke (negatieve) gevolgen dit kan hebben op het bodemleven. Onlangs heb ik de ploeg, die al vijf jaar werkeloos in de schuur stond, verkocht. En dat is, naar de mening van een bodemspecialist, een goede keuze geweest. Maar ieder heeft zijn eigen mening en zal daar zijn keuzes op baseren. Als je maar doet waar je achter staat. Ook ik heb de wijsheid niet in pacht. Maar ik ben er van overtuigd dat water niet op het land hoort, maar in de sloot. En wel zo snel als mogelijk.